Montessori eğitiminin çocuklarda bencilliğe yol açıp açmadığı, ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biridir. Kısa cevap şudur: Hayır, doğru uygulandığında Montessori eğitimi çocuğun bencilleşmesine neden olmaz; aksine sağlıklı bir birey ve topluluk bilinci geliştirmesine yardımcı olur.
Ancak bu algının neden oluştuğunu ve Montessori'nin aslında bu konuda nasıl bir yol izlediğini anlamak önemlidir.
Neden "Bencil" Olarak Algılanabilir?
Montessori sınıflarında ve evde uygulanan Montessori felsefesinde çocuğun bireyselliğine ve bağımsızlığına büyük önem verilir. Dışarıdan bakan biri için bu durum yanlış yorumlanabilir:
- Kendi İşine Odaklanma: Bir Montessori sınıfında çocuklar kendi seçtikleri materyallerle, kendi hızlarında çalışırlar. Bu, "çocuk kimseyle ilgilenmiyor, sadece kendi işine bakıyor" şeklinde görülebilir. Oysa burada amaç, konsantrasyonu ve derin öğrenmeyi desteklemektir.
- Seçim Özgürlüğü: Çocuğun kendi aktivitelerini seçmesi, "her istediğini yapıyor" gibi algılanabilir. Oysa Montessori'de özgürlük, sorumluluk ve saygı çerçevesinde sunulur.
- "Lütfen Beni Rahatsız Etme": Montessori materyalleriyle çalışırken bir çocuğun konsantrasyonu bölünmez. Çocuklar başkalarının çalışmasını izlemeyi ve saygı duymayı öğrenirler. Bu da dışarıdan soğuk veya ilgisizlik olarak yorumlanabilir.
Montessori Eğitimi Bencilliği Nasıl Önler ve Toplumsal Bilinci Geliştirir?
Montessori felsefesinin temelinde, bireysel gelişimin sağlıklı bir toplumun temeli olduğu düşüncesi yatar. İşte bu sürecin işleyişi:
- Karışık Yaş Grupları: Montessori sınıfları (örneğin 3-6 yaş) karma yaş gruplarından oluşur. Bu, doğal bir sosyal yapı oluşturur. Küçük çocuklar büyükleri gözlemleyerek öğrenir, büyük çocuklar ise küçüklere yardım ederek liderlik ve empati duygularını geliştirir. Birine yardım etmek, bencilliğin panzehiridir.
- Sınıf Kuralları ve Sorumluluklar: Montessori sınıflarında "Sınıf Topluluğu" bilinci vardır. Çocuklar:Kullandıkları materyali temizleyip yerine kaldırmak,Sınıftaki bitkileri sulamak,Ortak alanları düzenlemek gibi sorumluluklar alırlar.Bu eylemler, "ben"den ziyade "biz" bilincini aşılar.
- Kullandıkları materyali temizleyip yerine kaldırmak,
- Sınıftaki bitkileri sulamak,
- Ortak alanları düzenlemek gibi sorumluluklar alırlar.Bu eylemler, "ben"den ziyade "biz" bilincini aşılar.
- Nezaket ve Saygı Dersleri: Montessori eğitiminin önemli bir parçası da "Görgü Kuralları ve Nezaket" (Grace and Courtesy) dersleridir. Çocuklara nasıl selam verileceği, birinin sözünün nasıl kesilmeyeceği, yardım istendiğinde nasıl yardım edileceği gibi sosyal beceriler doğrudan ve somut bir şekilde öğretilir.
- Empati Gelişimi: Çocuklar duygularını ifade etmeye teşvik edilir. Bir arkadaşı üzgün olduğunda, ona nasıl destek olabilecekleri üzerine konuşulur. Bu, doğal bir empati gelişimini destekler.
Peki, Çocuk Neden Bencil Görünebilir? (Alternatif Bir Bakış)
Bazen bir çocuğun bencil olarak nitelendirilmesi, onun gelişimsel bir dönemden geçtiğinin işareti olabilir. Özellikle 2-3 yaş civarındaki "ben merkezcilik", çocuğun dünyayı kendi perspektifinden anlamaya çalıştığı doğal bir evredir. Montessori bu evreyi bastırmak yerine, ona saygı duyarak ve doğru sosyal ortamı sunarak çocuğun bu dönemi sağlıklı atlatmasını sağlar.
Sonuç
Montessori eğitimi, çocuğun önce kendi bireyliğini bulmasını, kendine yetebilmesini ve özgüven kazanmasını hedefler. Kendine güvenen ve kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen bir çocuk, ancak o zaman başkalarının ihtiyaçlarını görebilir ve onlara yardım edebilir. Bu, sağlıklı bir öz-sevgi ile başkalarına yönelen bir sevgi ve saygıdır; bencillikle ilgisi yoktur.